Εργασία στην εστίαση: Τι ισχύει σε θέματα υγείας & ασφάλειας

Με αφορμή παλαιότερο (φετινό όμως) τραγικό περιστατικό σε εστιατόριο της Καλαμάτας όπου τρεις γυναίκες έχασαν τη ζωή τους όταν ξέσπασε φωτιά στο χώρο της εργασίας τους, εξετάζουμε τι οφείλει πράττει και που πρέπει να  επενδύει μια επιχείρηση εστίασης ώστε να  μηδενίζει τον κίνδυνο και να παρέχει στους εργαζόμενούς της ασφαλείς χώρους και υγιείς συνθήκες εργασίας.
Κείμενο:  Δημήτρης Κεραμυδάς & Ολυμπία Χατζημπύρου*  

 

Η μαζική εστίαση παρουσιάζει αυξημένη επικινδυνότητα πρόκλησης εργατικού ατυχήματος ή εκδήλωσης ασθένειας που σχετίζεται με την εργασία, κυρίως, λόγω της χειρωνακτικής μεταφοράς φορτίων, της κίνησης των εργαζομένων σε ολισθηρά δάπεδα ή την έκθεση σε χαμηλές θερμοκρασίες και σε βλαπτικούς βιολογικούς παράγοντες.

Ο εργοδότης οφείλει να έχει εκπονήσει και να διαθέτει μια γραπτή, επικαιροποιημένη και ποιοτική ως προς το περιεχόμενό της Μελέτη Εκτίμησης Επαγγελματικού Κινδύνου. Η εκτίμηση πρέπει να περιλαμβάνει την αναγνώριση και καταγραφή των κινδύνων που υπάρχουν στην επιχείρηση, καθώς και αυτών που ενδέχεται να εμφανισθούν, όπως κίνδυνος πτώσης, κίνδυνος από μηχανήματα και εξοπλισμό, κίνδυνος πυρκαγιάς, ηλεκτροπληξίας, έκρηξης, κίνδυνος από έκθεση σε βλαπτικούς παράγοντες (φυσικούς, χημικούς, βιολογικούς), κίνδυνος από την οργάνωση της εργασίας κ.ά.

Η Μελέτη αποτελεί συστηματική εξέταση όλων των πλευρών κάθε διεξαγόμενης εργασίας από την επιχείρηση με σκοπό: α) να εντοπισθούν οι πηγές του επαγγελματικού κινδύνου, β) να διαπιστωθεί κατά πόσο και με τι μέτρα μπορούν οι πηγές κινδύνων να εξαλειφθούν ή οι κίνδυνοι αυτοί να αποφευχθούν, και αν αυτό δεν είναι δυνατόν, γ) να καταγραφούν τα μέτρα πρόληψης που ήδη εφαρμόζονται και να προταθούν αυτά που πρέπει συμπληρωματικά να ληφθούν.

Όλα χύμα. Η σωστή τοποθέτηση πρώτων υλών, υλικών συσκευασίας, μηχανημάτων και καυσίμων είναι ένας από τους πρωταρχικούς στόχους σε κάθε Μελέτη Εκτίμησης Επαγγελματικού Κινδύνου. Στη φωτογραφία ένα ενδεικτικό κακό παράδειγμα.

 

Τεχνικός Ασφάλειας & εκπαίδευση

Η επιχείρηση οφείλει να έχει υπηρεσίες Τεχνικού Ασφάλειας. Τεχνικός Ασφάλειας μπορεί να οριστεί ο ίδιος ο εργοδότης ή να ορίσει έναν εργαζόμενο ή να απευθυνθεί σε Εξωτερικές Υπηρεσίες Προστασίας και Πρόληψης (ΕΞ.Υ.Π.Π.). Ο Τεχνικός Ασφαλείας παρέχει στον εργοδότη υποδείξεις και συμβουλές, γραπτά η προφορικά, σε θέματα ασφάλειας και υγείας.

 Ειδικότερα συμβουλεύει σε θέματα σχεδιασμού, προγραμματισμού, κατασκευής και συντήρησης των εγκαταστάσεων, εισαγωγής νέων παραγωγικών διαδικασιών, προμήθειας μέσων και εξοπλισμού, επιλογής και ελέγχου της αποτελεσματικότητας των ατομικών μέσων προστασίας, καθώς και διαμόρφωσης και διευθέτησης των θέσεων και του περιβάλλοντος εργασίας και γενικά οργάνωσης της παραγωγικής διαδικασίας.  Ελέγχει την ασφάλεια των εγκαταστάσεων και των τεχνικών μέσων, πριν από τη λειτουργία τους, καθώς και των παραγωγικών διαδικασιών και μεθόδων εργασίας πριν από την εφαρμογή τους και επιβλέπει την εφαρμογή των μέτρων υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων και πρόληψης των ατυχημάτων.

Οι επιχειρηματίες επίσης υποχρεούνται να εξασφαλίζουν σε κάθε εργαζόμενο κατάλληλη και επαρκή εκπαίδευση στον τομέα της ασφάλειας και της υγείας, ιδίως υπό μορφή πληροφοριών και οδηγιών κατά την πρόσληψή τους, σε περίπτωση αλλαγής καθηκόντων ή σε περίπτωση εισαγωγής ή αλλαγής εξοπλισμού εργασίας μέσα στην επιχείρηση μαζικής εστίασης.

 Ο χώρος εργασίας

Αναφορικά με τους χώρους εργασίας θα πρέπει να προβλέψει ο επιχειρηματίας στο χώρο της μαζικής εστίασης τα εξής:

  • Καταρχήν τα κτίρια που στεγάζουν τους χώρους εργασίας πρέπει να έχουν δομή, στερεότητα, αντοχή και ευστάθεια ανάλογες με το είδος της χρήσης τους π.χ. δεν υπάρχουν παράθυρα με χαραμάδες, στους τοίχους και το ταβάνι η μπογιά δεν έχει ξεφλουδίσει, τα χερούλια στις πόρτες να είναι σε καλή κατάσταση από λείο και αδιαπότιστο υλικό.
  • Για την αποφυγή ηλεκτροπληξίας θα πρέπει οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις να είναι σε καλή κατάσταση, να μην υπάρχουν χαλασμένες πρίζες, φθαρμένα καλώδια κλπ. θα πρέπει επίσης οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις να συντηρούνται από ηλεκτρολόγους.
  • Είναι σημαντικό στους κλειστούς χώρους εργασίας να υπάρχει επαρκής νωπός αέρας (τουλάχιστον 40 m3/ώρα και εργαζόμενο). Αν υπάρχουν συστήματα κλιματισμού θα πρέπει να υπόκεινται σε περιοδική συντήρηση και καθαρισμό. Εφόσον το σύστημα κλιματισμού επιτυγχάνεται μέσω κεντρικού συστήματος υδρόψυκτου κλιματισμού (πύργοι ψύξης) τότε υπάρχει ο κίνδυνος εκδήλωσης της Νόσου των Λεγεωναρίων. Η Νόσος των Λεγεωνάριων είναι ασθένεια η οποία προσβάλλει κυρίως το αναπνευστικό σύστημα του ανθρώπου και προκαλείται από τα βακτηρίδια λεγιονέλλας – προκαλεί άτυπη πνευμονοπάθεια. Το αίτιο της νόσου είναι το Gram αρνητικό βακτηρίδιο “Legionella” το οποίο αναπτύσσεται σε υγρό περιβάλλον σε θερμοκρασία από 20 έως 45 °C.
  • H έκθεση των εργαζομένων σε μη φυσιολογικές θερμοκρασίες έχει σαν αποτέλεσμα τη θερμική καταπόνηση τους με δυσάρεστες μακροπρόθεσμες και βραχυπρόθεσμες συνέπειες.
  • Ο ικανοποιητικός φωτισμός στους χώρους εργασίας είναι σημαντικός τόσο για την αποφυγή ατυχημάτων όσο και μακροπρόθεσμα για την καλή όραση των εργαζομένων. Όπου δεν είναι εφικτός ο φυσικός φωτισμός πρέπει να υπάρχει κατάλληλος τεχνητός φωτισμός οποίος να ελαχιστοποιεί την θάμβωση, να μη δημιουργεί αντιθέσεις και μεγάλες εναλλαγές φωτεινότητας, να διαχέεται, κατευθύνεται και κατανέμεται σωστά.

Ολισθηρότητα δαπέδων

Η ολισθηρότητα των δαπέδων προκαλεί πτώσεις οι οποίες ευθύνονται για ένα σημαντικό ποσοστό των ατυχημάτων του κλάδου. Για το λόγο αυτό τα δάπεδα εργασίας πρέπει να πληρούν τους παρακάτω γενικούς όρους:

  • Να είναι σταθερά, στέρεα και αντιολισθητικά
  • Να μην παρουσιάζουν επικίνδυνες κλίσεις
  • Να είναι ομαλά και χωρίς παραμορφώσεις.
  • Να είναι επαρκούς αντοχής.
  • Να έχουν τη δυνατότητα εύκολου καθαρισμού και συντήρησης.
  • Να διαθέτουν κατάλληλο σύστημα αποχέτευσης
  • Να διατηρούνται καθαρά και ελεύθερα εμποδίων.
Όλα λαμπίκο. Κατά τη διάρκεια των εργασιών στο παρασκευαστήριο,  τα δάπεδα μπορούν να γίνουν ολισθηρά από λίπος ή υγρασία, δημιουργώντας κίνδυνο ολίσθησης. Πρέπει να λαμβάνονται επαρκή μέτρα ώστε να προβαίνουν σε άμεσο καθαρισμό και απολύμανση του πατώματος.

 

Διάδρομοι & εξοπλισμός εργασίας

Για την αποφυγή ατυχημάτων κατά την κίνηση των εργαζομένων, είναι σημαντικό οι διάδρομοι κυκλοφορίας (κλιμακοστάσια, μόνιμες σκάλες, χώροι παραλαβής – φόρτωσης κ.λπ.) να μην έχουν εμπόδια. Συνήθως στα εστιατόρια, δημιουργείται πολύ μεγάλο πρόβλημα από τη χωροθέτηση (διάταξη) των  τραπεζιών και καρεκλών στους διάφορους χώρους. Να υπάρχουν παντού φωτεινές επισημάνσεις για τις εξόδου κινδύνου.

Για την αποφυγή ατυχημάτων κατά την κίνηση των εργαζομένων, ο εξοπλισμός εργασίας (πάγκοι, μηχανές, των επίπλων μέσα στο χώρο κ.λπ.) να είναι σωστά και λειτουργικά τοποθετημένος, έτσι ώστε οι διάδρομοι κυκλοφορίας να έχουν ικανοποιητικό πλάτος και οι εργαζόμενοι να κινούνται άνετα. Πολλά καφεστιατόρια μπορεί να τοποθετούν τα τραπεζοκαθίσματα πολύ κοντά το ένα με το άλλο για να εξυπηρετούν περισσότερους πελάτες ή ακόμα χειρότερα τα τοποθετούν πολύ  κοντά σε θύρες εξόδου κινδύνου με αποτέλεσμα να τις  φράσσουν ή να παρεμποδίζουν την διέλευση προσώπων.

Ο εξοπλισμός στο χώρο του παρασκευαστηρίου (εφόσον λειτουργεί κουζίνα στο υποστατικό) θα πρέπει να είναι εγκατεστημένος  με τρόπο (ασφαλείς αποστάσεις) ώστε να αποφεύγεται συνωστισμός. Εφόσον οι διαφανείς ή διαφώτιστες επιφάνειες των θυρών δεν είναι κατασκευασμένες από υλικά ασφαλείας και υπάρχει κίνδυνος τραυματισμού των εργαζομένων από θραύσματα, οι παραπάνω επιφάνειες πρέπει να προστατεύονται από κρούσεις. Η χρήση γυαλιού ασφαλείας στις διαφανείς επιφάνειες των θυρών ελαχιστοποιεί την πιθανότητα τραυματισμού εργαζομένων σε περίπτωση θραύσης της πόρτας ή ακούσιας πρόσκρουσης σε αυτή. Για την αποφυγή πρόσκρουσης ατόμων στις διαφανείς πόρτες, θα πρέπει αυτές να διαθέτουν επισήμανση στο ύψος των οφθαλμών.

Η εύκολη και ασφαλής διαφυγή από τους υπόγειους χώρους εργασίας πρέπει να διασφαλίζεται σε κάθε περίπτωση και υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Το υπόγειο θεωρείται γενικά χώρος αυξημένης επικινδυνότητας, κυρίως λόγω της πιθανότητας εγκλωβισμού εργαζομένων σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

Για το σκοπό αυτό, ανάλογα με τις διαστάσεις του χώρου θα πρέπει να υπάρχει και η δυνατότητα παροχής εξόδου /ή εξόδων  κινδύνου ώστε να παρέχεται εναλλακτική διαδρομή διαφυγής. Μην ξεχνάμε το θανατηφόρο εργατικό ατύχημα που είχαμε το 2016 σε κατάστημα μαζικής εστίασης στην πλατεία Βικτωρίας με την απώλεια μιας ψυχής λόγω και της τροποποίησης κάποιων από τους υγειονομικούς όρους λειτουργίας του αλλά και το πολύ πρόσφατο θανατηφόρο εργατικό δυστύχημα με την έκρηξη Φιάλης υγραερίου  στην Καλαμάτα που προκάλεσε την απώλεια τριών συνανθρώπων μας.   Δυστυχώς πλέον δεν υπάρχει έλεγχος από την Πυροσβεστική με την κατάργηση των Αδειών που προέκυψε από το Ν. 4442/ 2016 αλλά και την ΚΥΑ 16228/ 2017 ΦΕΚ 1723 Τ ‘Β.

Καλαμάτα, Φεβρουάριος 2019. Τρεις γυναίκες που εργάζονταν στην ταβέρνα Διόνυσος έχασαν τη ζωή τους όταν η κουζίνα όπου εργάζονταν τυλίχθηκε στις φλόγες ύστερα από διαρροή προπανίου. Φωτογραφία: www.messinialive.gr.

 

Οι εργαζόμενοι

Οι εργαζόμενοι πρέπει να ακολουθούν κάποιους βασικούς κανόνες όπως:

– Τα δάκτυλα δεν πρέπει να έρχονται σε επαφή με τη λεπίδα του μαχαιριού.

– Ο εργαζόμενοι δεν πρέπει να κινούνται κρατώντας μαχαίρι.

– Το κάθε εργαλείο να χρησιμοποιείται μόνο για το σκοπό που προορίζεται.

– Μετά το τέλος της εργασίας τα μαχαίρια πρέπει να επανατοποθετούνται στον ειδικά προβλεπόμενο χώρο.

– Να μην αποσπάται η προσοχή του εργαζόμενου κατά τη διάρκεια της εργασίας του με εργαλεία χειρός.

Επίσης οι εργαζόμενοι στη μαζική εστίαση έρχονται συχνά σε επαφή με εξαιρετικά ψυχρές επιφάνειες, κατά τη διακίνηση των πρώτων υλών από και προς τους ψυκτικούς θαλάμους, με αποτέλεσμα των κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών.

Δεδομένου ότι περνάμε τουλάχιστον το ένα τρίτο της ζωής στους χώρους εργασίας μας, θα πρέπει να επενδύουμε στην πρόληψη και να εργαζόμαστε σε ασφαλείς χώρους και υγιείς συνθήκες.  Το από 26-05-2017 σχετικό Δελτίο Τύπου του καθ’ ύλην αρμόδιου Υπουργείου κατέληγε ως εξής: «Η τήρηση των κανόνων για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία αποτελεί ζήτημα προτεραιότητας για το Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, για το σύνολο της κυβέρνησης και τον Πρωθυπουργό. Για τον λόγο αυτό προχώρησε και στην έκδοση της Υπουργικής Απόφασης σχετικά με την Εθνική Στρατηγική για την Υγεία & Ασφάλεια στην Εργασία στην Ελλάδα για τα έτη 2016 – 2020 με Δημιουργία Ταμείου Ασφάλισης Επαγγελματικού Κινδύνου». Συνεχίζει να αποτελεί πράγματι ζήτημα προτεραιότητας;


*   Ο Δημήτρης Κεραμυδάς είναι Υγιεινολόγος MSc και η Ολυμπία Χατζημπύρου είναι Τεχνολόγος Τροφίμων MSc.

Κεντρική φωτογραφία: Πλατεία Βικτωρίας, Αθήνα Δεκέμβριος 2016. Απώλεια μιας ανθρώπινης ψυχής λόγω και της τροποποίησης κάποιων από τους υγειονομικούς όρους λειτουργίας του καταστήματος που έκτοτε παραμένει κλειστό. Φωτογραφία©: Νίκος Χριστοφάκης.

You might also like