Εστίαση:  Προσδοκίες για εύκρατο κλίμα

 Ελληνική οικονομία & ΜμΕ ψάχνουν το βήμα τους- Οι απόψεις των επαγγελματιών

Σε πλήρη ανάπτυξη μετά τις αρχές Ιουνίου, η ελληνική οικονομία ‘ζεσταίνει τις μηχανές της’. Η εστίαση απεύχεται τα δυσοίωνα σενάρια και προσδοκάει ότι το εύκρατο κλίμα θα κυριαρχήσει στην επιχειρηματική ατμόσφαιρα. Το -κατά γενική ομολογία- δύσκολο φθινόπωρο είναι ακόμα …μακριά.
Ρεπορτάζ & συνεντεύξεις: Θανάσης Αντωνίου. Φωτογραφίες: Θ.Α & αρχείο Grill.

 

Η χώρα βγαίνει μέσα από μια πρωτοφανή σε έκταση υγειονομική κρίση και οι επιπτώσεις του lockdown είναι ακόμα υπό διερεύνηση. Με το βλέμμα στραμμένο μπροστά, η Ελλάδα περιμένει βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος, αλλά το τούνελ που θα διαβεί φαίνεται μεγάλο. Στην πλειοψηφία τους, οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν πρόβλημα ρευστότητας, με ταμειακά διαθέσιμα που τους επιτρέπουν να συνεχίσουν να λειτουργούν για διάστημα μικρότερο των 6 μηνών, πολλές από αυτές δηλώνουν μηδενικά ταμειακά διαθέσιμα ενώ ελάχιστο ποσοστό, λίγο πάνω από το 10%, έχει εξασφαλισμένη ρευστότητα για διάστημα μεγαλύτερο του ενός έτους.

Ειδικά το χώρο της μαζικής εστίασης, η εικόνα είναι πιο επιβαρυμένη απ΄ ότι σε άλλους παραγωγικούς κλάδους κι αυτό είχε σαν αποτέλεσμα, αρκετές επιχειρήσεις να διακόψουν οριστικά τη δραστηριότητά τους. Οι απώλειες στον κλάδο της εστίασης, σύμφωνα με πρόσφατες δηλώσεις του προέδρου της ΓΣΕΒΕΕ Γιώργου Καββαθά, ανέρχονται κατά περιπτώσεις στο 80%.

Τι ακριβώς συνέβη

Σε πρόσφατη έρευνα της Endeavor Greece, η οποία πραγματοποιήθηκε στο διάστημα 25-27 Μαΐου (αφορούσε όμως το διάστημα 15 Μαρτίου – 15 Μαΐου), σε δείγμα 100 επιχειρηματιών ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων από 15 κλάδους, τα αποτελέσματα δείχνουν μια απειλητική για τη συνέχεια εικόνα. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι μισές επιχειρήσεις διέκοψαν εντελώς ή τμήμα της εμπορικής τους δραστηριότητας κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο μηνών, με το 13% να διέκοψε εντελώς κάθε δραστηριότητα. Το 57% των επιχειρήσεων σημείωσε μείωση των ετήσιων εσόδων τους, με το 17% αυτών να έχει καταγράψει πτώση ύψους 60-100%. Παρόλα αυτά, 24% των συμμετεχόντων σημείωσε ανάπτυξη κατά την ίδια περίοδο.

Πάνω από τις μισές εταιρείες έχουν θέσει μέρος ή σύνολο του προσωπικού τους σε αναστολή συμβάσεων εργασίας. Μέχρι στιγμής, μόνο το 10% των επιχειρήσεων έχει προχωρήσει σε απολύσεις και περικοπές, ποσοστό που όμως αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά, καθώς το 30% των επιχειρηματιών δηλώνει ότι θα προχωρήσει σε μειώσεις μισθών και προσωπικού, έως και 20%, μέχρι το τέλος του 2020. Ήδη στην πλατφόρμα ‘Συν- Εργασία’, με την οποία η κυβέρνηση προσπαθεί να διαχειριστεί το μείζον ζήτημα της εργασιακής αναστάτωσης που έχει προκύψει, πάνω από 30.000 συμβάσεις πλήρους απασχόλησης εργαζομένων από περίπου 3.000 επιχειρήσεις, έχουν μετατραπεί σε συμβάσεις μερικής απασχόλησης.

Αξιοποίηση Σχεδίων Στήριξης

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία της Endeavor Greece που προκύπτουν σχετικά με τα μέτρα στήριξης που επιλέγουν να αξιοποιήσουν οι ελληνικές επιχειρήσεις για την αντιμετώπιση της κρίσης.

Ειδικότερα, 51% των επιχειρήσεων δήλωσαν πως έχουν προχωρήσει σε αναστολή εργασίας σημαντικού τμήματος του προσωπικού τους, ενώ 35% έχουν λάβει την έκπτωση του 40% του επαγγελματικού τους ενοικίου. Ταυτόχρονα, το 46% των ερωτηθέντων έχει προχωρήσει σε αναστολή πληρωμής φορολογικών υποχρεώσεων, ενώ το 55% έχει ακολουθήσει μέτρα διεύρυνσης της χρηματοδότησής τους. Το 20% των επιχειρήσεων δεν έχει αξιοποιήσει κανένα μέτρο στήριξης.

Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι το πρόγραμμα δανεισμού με το οποίο επιχειρεί η κυβέρνηση να αντιμετωπίσει το μείζον ζήτημα ρευστότητας των επιχειρήσεων, δεν παρουσίαζε ιδιαίτερο ενδιαφέρον μέχρι τα τέλη Ιουνίου, καθώς όπως καταγγέλθηκε επανειλημμένα κι από διάφορες παραγωγικές ομοσπονδίες, οι όροι και οι προϋποθέσεις δανεισμού αποκλείουν αντί να εντάσσουν επιχειρήσεις.

Το εστιατόριο Diferente, στην οδό Βεντήρη, πίσω από το Χίλτον.

 

Εξαγωγές: ‘χάθηκε’ ένα δισ. ευρώ

Αν εξετάσουμε τις εμπορευματικές συναλλαγές σε επίπεδο τετραμήνου, διαπιστώνουμε ότι καταγράφηκε μείωση των ελληνικών εξαγωγών κατά 946,2 εκατ. ευρώ, δηλαδή 8,6% και μείωση των εισαγωγών κατά 1.838,0 εκατ. ευρώ, δηλαδή 10,1% με αποτέλεσμα να διαμορφωθούν οι μεν εξαγωγές στα 10.042,3 εκατ. ευρώ και οι δε εξαγωγές σε 16.400,7 εκατ. ευρώ. Το εμπορικό ισοζύγιο παρουσίασε έλλειμμα 6.358,4 εκατ. ευρώ, μειωμένο ωστόσο σε σχέση με το διάστημα Ιανουάριος-Απρίλιος 2019 κατά 891,8 εκατ. ευρώ, δηλαδή 12,3%.

Σε κλαδικό επίπεδο, τα πετρελαιοειδή σημείωσαν σημαντική μείωση κατά 1.049,1 εκατ. ευρώ, δηλαδή 30,7% σε σχέση με το α’ τετράμηνο 2019. Αντίθετα, οι εξαγωγές τροφίμων συνέχισαν την ανοδική τους πορεία και τον Απρίλιο 2020 και στο α’ τετράμηνο διαμορφώθηκαν σε 1.701,7 εκατ. ευρώ, με την αύξηση να ανέρχεται σε 195,9 εκατ. ευρώ, δηλαδή 13,0%.

 

Εξαγωγές ανά κλάδο, χωρίς πετρελαιοειδή, Ιανουάριος-Απρίλιος 2019/2020
(ποσά σε εκατ. €) Ιαν-Απρ 20 Ιαν-Απρ 19 Διαφορά 20/19 ΕΤ 20/19
Σύνολο 10.042,3 10.988,5 -946,2 -8,6%
Σύνολο χωρίς πετρελαιοειδή 7.690,0 7.603,5 86,5 1,1%
Τρόφιμα 1.701,7 1.505,8 195,9 13,0%
Βιομηχανικά 1.652,1 1.726,7 -74,6 -4,3%
Χημικά 1.582,8 1.332,9 249,9 18,7%
Μηχ/τα-Οχήματα 935,5 1.009,2 -73,7 -7,3%
Διαφ. Βιομηχανικά 757,1 875,3 -118,2 -13,5%
Πρώτες ύλες 413,4 542,0 -128,6 -23,7%
Λίπη-Έλαια 225,1 150,9 74,2 49,2%
Ποτά-Καπνά 254,9 234,5 20,4 8,7%
Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ, Επεξεργασία: ΙΕΕΣ-ΣΕΒΕ, ΕΤ: Ετήσια Τάση

 

Καταναλωτής: ο μέγας ‘άγνωστος’

Την ημέρα που πραγματοποιήθηκε η επανεκκίνηση της εστίασης, στις 25 Μαΐου, το Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών – ΙΕΛΚΑ έδωσε στη δημοσιότητα τα αποτελέσματα έρευνας καταναλωτών, σε δείγμα 1.050 ατόμων την οποία πραγματοποίησε τον Μάιο του 2020 με θέμα τις καταναλωτικές συνήθειες των καταναλωτών λόγω της εμφάνισης του COVID-19 στην Ελλάδα. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι σημαντικά ποσοστά του πληθυσμού θα διατηρήσουν τις συνήθειες που υιοθέτησαν λόγω της εμφάνισης του κορωνοϊού. Ένας στους δύο καταναλωτές θα διατηρήσει την ίδια αγοραστική συμπεριφορά και το επόμενο δίμηνο.

Σύμφωνα με την έρευνα, η κρίση του κορωνοϊού αλλάζει τις συνήθειες των καταναλωτών, όχι ίσως δραματικά, αλλά οπωσδήποτε με ένα αρνητικό πρόσημο. Πιο συγκεκριμένα: α) ένας στους δύο καταναλωτές θα διατηρήσει την ίδια αγοραστική συμπεριφορά και το επόμενο δίμηνο, β) ένας στους τρεις καταναλωτές θα επισκεφθεί άμεσα εστιατόριο-ταβέρνα μέσα στο 2020 και γ) τέσσερις στους 10 καταναλωτές θα κάνουν διακοπές φέτος. Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι τέσσερις στους 10 καταναλωτές θα διατηρήσουν την τάση της αποφυγής εξόδου από το σπίτι ακόμα και το επόμενο έτος, ενδεικτικό της αίσθησης κινδύνου που υπάρχει ακόμα και σήμερα.


Έρευνα ΙΕΛΚΑ (τέλη Μαΐου): το 33% ή 1 στους 3 ερωτώμενους, θα επέστρεφε  άμεσα σε εστιατόριο-ταβέρνα, ενώ 17% αργότερα μέσα στον χρόνο. Ένας στους δύο όμως δεν θα επιστρέψει στην  εστίαση μέσα στο 2020- ένα άκρως εφιαλτικό σενάριο που σχετίζεται όχι μόνο με τον φόβο αλλά και με την οικονομική ύφεση που εκτιμάται ότι θα προκαλέσει η πανδημία σε ‘δεύτερο’ χρόνο.


Στην ίδια έρευνα του ΙΕΛΚΑ την οποία πραγματοποίησε σε συνεργασία με το Εργαστήριο Ηλεκτρονικού Εμπορίου (ELTRUN) του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και όσο αφορά τις μελλοντικές τάσεις, φαίνεται ότι ανάλογα με την προϊοντική κατηγορία υπάρχουν διαφορετικές προοπτικές στην αγορά προϊόντων. Σε σχέση με την παραγγελία έτοιμου φαγητού από απόσταση, το 45% παραγγέλνει ήδη (διαδίκτυο και τηλέφωνο) και μόνο το 10% αναμένεται να ξεκινήσει μέσα στο επόμενο δίμηνο. Ίσως μια από τις πιο ‘θετικές’ εξελίξεις που ακολούθησαν την πανδημία και σε μεγάλο βαθμό πυροδοτήθηκαν από αυτήν

Τι συμβαίνει στην αγορά;

Όπως ήταν φυσικό η ομαλοποίηση δεν ήταν αυτόματη ούτε άμεση, καθώς τις πρώτες εβδομάδες η κατάσταση που επικρατούσε στην αγορά της εστίασης ήταν απολύτως αναγνωριστική. Η ασάφεια των νομοθετικών παρεμβάσεων, ο εγγενής φόβος του κοινού, ο άστατος καιρός των πρώτων 20 ημερών, συνέτειναν στην περαιτέρω αβεβαιότητα της αγοράς.

Το πρώτο από τα προβλήματα που αντιμετώπισε η αγορά των τροφίμων ήταν η συνεργασία της με τους πελάτες στο foodservice καθώς οι μεγάλες αλυσίδες τροφίμων, όπως οι πιτσαρίες και μερίδα των ξενοδόχων ζήτησαν παρατάσεις πολλών μηνών στην αποπληρωμή υποχρεώσεων τους που χρόνιζαν ήδη αρκετούς μήνες.

Οι επαγγελματίες του κλάδου της εστίασης υποδέχτηκαν τα μέτρα στήριξης του κλάδου από την κυβέρνηση με κάποια ανακούφιση αλλά και μια δόση …απογοήτευσης καθώς είναι κοινή ομολογία ότι περίμεναν κάτι περισσότερο. «Περιμέναμε γενναία μείωση του ΦΠΑ από το 13% και 24% στο 6%. Ανακοινώθηκε μείωση του ΦΠΑ 24% στο 13% μόνο στον καφέ και τα μη αλκοολούχα ποτά και μόνο για περίοδο πέντε μηνών» αναφέρει σε σχετική ανακοίνωσή της η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εστιατορικών & Συναφών Επαγγελμάτων. Η ΠΟΕΣΕ ζήτησε από την κυβέρνηση απ’ ευθείας επιδότηση του κλάδου στο 5% του ετήσιου τζίρου του 2019 και μέχρι του ποσού των 10.000 ευρώ και, φυσικά, δεν αρκέστηκε στην απόφαση για την επιστρεπτέα προκαταβολή και την δανειοδότηση μέσω των τραπεζών η οποία κι αυτή αποδείχτηκε ιδιαίτερα προβληματική τις μέρες που ακολούθησαν.

Παράλληλα η ΠΟΕΣΕ ζήτησε επιδότηση του 50% του μη μισθολογικού κόστους, παράταση της έκπτωσης των ενοικίων κατά 40% μέχρι το τέλος του 2020, ακατάσχετο λογαριασμό για τη λειτουργία των επιχειρήσεων, ρύθμιση των υποχρεώσεων προς το Δημόσιο, τα Ασφαλιστικά Ταμεία και κατάργηση του 100% της προκαταβολής για τα εισοδήματα του 2019.

Τι μας είπαν οι επαγγελματίες

 Για τον Χρήστο Σαλαμόζη, έμπειρο επιχειρηματία στο χώρο της εστίασης και της διασκέδασης ο οποίος έχει υπογράψει εμβληματικά καταστήματα όπως το θρυλικό Bo στην παραλία της Βούλας και σήμερα δραστηριοποιείται στο κέντρο της Αθήνας με το Str.Eaters, τα νερά της εστίασης είναι αχαρτογράφητα πλέον. Ο ίδιος θεωρεί ότι στην μετά κορωνοϊό εποχή, η διαχείριση των μηνυμάτων προς τους πολίτες από τις δημόσιες αρχές και ειδικά από τον ΕΟΔΥ και την Πολιτική Προστασία είναι διφορούμενη.

Ο Χρήστος Σαλαμόζης του Str.Eaters βλέπει το κέντρο να μαραζώνει- ο κορωνοϊός είναι ένας από τους λόγους.

 

«Η ανακοίνωση των νέων κρουσμάτων δεν αποκωδικοποιήθηκε στην αρχή για να αντιλαμβάνεται ο κόσμος από πού προέρχονται τα κρούσματα, με αποτέλεσμα να κατευθύνεται λανθασμένα το κοινό. Ο κίνδυνος είναι υπαρκτός, μέτρα πρέπει να λαμβάνονται, δεν αντιλέγω, αλλά η εικόνα που έχει δοθεί δεν είναι αυτή που θα μπορούσε να δημιουργήσει το αίσθημα της ασφάλειας» μας εξηγεί. Προβληματισμένος, όπως όλοι σχεδόν οι επαγγελματίες, ο Χρ. Σαλαμόζης δεν γνωρίζει αυτή τη στιγμή πόσοι και ποιοι θα αντέξουν στην αγορά της εστίασης. «Μάλλον όσοι έχουν ακόμα ‘λίπος’, όσοι έχουν την εστίαση ως κεντρικό κι όχι ως συμπληρωματικό επάγγελμα, όσοι – όπως εγώ ίσως- δεν ξέρουν να κάνουν κάτι άλλο…» μας λέει χαμογελώντας.

Από την πλευρά του ο σεφ Ιωάννης Δημητρίου, του μικρού street food spot Θιβετιανής κουζίνας Chomolungma στην πλατεία Καρύτση, θεωρεί ότι η αγορά του κέντρου στην οποία δραστηριοποιείται κι αυτός,  έχει στενέψει επικίνδυνα, η ροή του κόσμου είναι σαφώς μικρότερη ενώ παρατηρεί να συνεχίζονται ‘συμπεριφορές’ που εμφανίστηκαν στην καραντίνα: «Σχολάνε οι άνθρωποι από τις δουλειές τους στο κέντρο και βλέπουμε ότι φεύγουν γρήγορα για τα σπίτια τους χωρίς να κάθονται π.χ. να φάνε ή να πιουν κάτι στα καταστήματα που διαθέτει η περιοχή. Πολύς κόσμος φοβάται να ανέβει στην Αθήνα. Τα μειωμένα δρομολόγια και οι μειωμένες θέσεις μέσα στα μέσα μεταφοράς τους αποτρέπουν. Από την άλλη, τουρίστες δεν έχουν εμφανιστεί ακόμα. Θα χρειαστεί μεγάλη προσπάθεια από την πλευρά των καταστημάτων για να συντηρηθούν χωρίς να επηρεαστεί ο αριθμός των εργαζομένων και χωρίς να υποβαθμιστεί η ποιότητα του φαγητού τους» μας λέει πίσω από τον πάγκο του.

Το εστιατόριο Diferente της οδού Βεντήρη πίσω από το Hilton, άνοιξε και πάλι στις 26 Μαΐου με τραπέζια στον πολύ όμορφο ημιυπαίθριο χώρο- αυλή που διαθέτει αλλά και στη σάλα του, πάντα στο πλαίσιο των μέτρων που έχουν θεσμοθετηθεί από την πολιτεία. Όπως μας ενημέρωσε ο σεφ και ιδιοκτήτης Δημήτρης Πολίτης δεν έχουν υπάρχουν κάποιες αξιοσημείωτες αλλαγές στο μενού του εστιατορίου με την επανεκκίνησή του, οπωσδήποτε όμως το μενού έχει ‘συμμαζευτεί’ σε σχέση με το προηγούμενο, «έχει μπει στα πλαίσια που συζητάνε πλέον όλοι οι σεφ στην Αθήνα ενώ έχουν προστεθεί κάποια finger food που ταιριάζουν στην καλοκαιρινή περίοδο».

Ο Δημήτρης Πολίτης του εστιατορίου Diferente.

 

Προβληματισμένος για την κατάσταση που επικρατεί ο Δ. Πολίτης θεωρεί ότι το κέντρο της Αθήνας έχει πρόβλημα, αλλά τα προάστια πάνε καλύτερα όπως μας επισημαίνει και μας υπενθυμίζει οτι ακόμα και τη στιγμή που συζητάμε μαζί του, τέλη Ιουνίου πλέον, τα ξενοδοχεία Hilton και Κάραβελ, μέσα στη ζώνη των οποίων βρίσκεται το εστιατόριό του, παραμένουν ακόμα κλειστά.

Όσο για το μέλλον, ο Δημήτρης Πολίτης κινείται όπως μας λέει χαμογελώντας …’πιλοτικά’. «Με όσους συζητώ αυτό το διάστημα, κυρίως με συναδέλφους από Κηφισιά κι από Χολαργό κι αλλού, όλοι κινούνται πιλοτικά, με πολύ προσεκτικές κινήσεις για να δουν το πως θα αντιδράσει ο κόσμος». Η ανάκαμψη θα είναι μια δύσκολη υπόθεση…

You might also like