ΗΠΑ: Αγωγές κατά πλατφορμών, στη μέση εστιάτορες και πελάτες
Αυξάνεται ο ανταγωνισμός στον κλάδο του delivery, όχι πάντα υπέρ της εστίασης
Στην πιο ανταγωνιστική αγορά μαζικής εστίασης στον κόσμο, την αμερικανική, η «μάχη» μεταξύ των κορυφαίων εταιρειών παραγγελιοληψίας και διανομής έτοιμου φαγητού κορυφώνεται, ενώ οι Ομοσπονδιακές Αρχές διαπιστώνουν νόθευση του ανταγωνισμού.
Επιμέλεια: Θανάσης Αντωνίου
Η αντιπαράθεση, που ξεκίνησε από την εποχή της πανδημίας του κορωνοϊού (2020) και περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, συγχωνεύσεις και αγοραπωλησίες μικρότερων σχημάτων του κλάδου delivery, οδηγείται στα δικαστήρια καθώς οι αθέμιτες πρακτικές ορισμένων δημιουργούν γενικότερο εκνευρισμό σε πλατφόρμες, εστιάτορες αλλά και τελικούς πελάτες. Δύο είναι οι κορυφαίες υποθέσεις αυτής της περιόδου στις οποίες εμπλέκονται τρεις κολοσσοί της αγοράς.
DoorDash: Εκβιαστικές πρακτικές
Η Uber Eats προσέφυγε στα δικαστήρια κατά της DoorDash, ισχυριζόμενη ότι οι «ύπουλες τακτικές» της δεύτερης έχουν κοστίσει (στην Uber Eats μόνο) εκατομμύρια δολάρια σε έσοδα. Τα δικαστικά έγγραφα, που κατατέθηκαν στο Ανώτατο Δικαστήριο του Σαν Φρανσίσκο, υποστηρίζουν ότι η DoorDash χρησιμοποιεί σειρά από τακτικές, για να εξαναγκάσει τα εστιατόρια σε αποκλειστικές ή σχεδόν αποκλειστικές συμβάσεις μαζί της.
«Οι ύπουλες τακτικές της DoorDash έχουν κοστίσει στην Uber εκατομμύρια δολάρια σε έσοδα», αναφέρει η Uber στην αγωγή. Η εταιρεία ισχυρίζεται ότι η DoorDash έχει απειλήσει τα εστιατόρια με υψηλότερες χρεώσεις, μειωμένη κατάταξη στην ψηφιακή αναζήτηση αλλά ακόμα και με απομάκρυνση από την εφαρμογή της, εκτός αν συμφωνήσουν να χρησιμοποιήσουν την προνομιακή υπηρεσία παράδοσης της DoorDash, Drive On-Demand, αντί για εκείνη των ανταγωνιστών, όπως η Uber Direct.
Η Uber επικαλείται πολλές περιπτώσεις στις οποίες επιχειρήσεις εστιατορίων είτε υπαναχώρησαν από συμφωνίες με την Uber Direct, είτε κατήγγειλαν υφιστάμενα συμβόλαια, λόγω της φερόμενης πιεστικής συμπεριφοράς της DoorDash.
Σε μια περίπτωση, αλυσίδα εστιατορίων που είχε συμφωνήσει να χρησιμοποιήσει το Uber Direct άλλαξε ξαφνικά στάση, αφού η DoorDash απείλησε να αυξήσει τα ποσοστά προμήθειάς της κατά 30%. Άλλο εστιατόριο ανέφερε ότι εκδιώχθηκε από την εφαρμογή DoorDash μετά την εκδήλωση ενδιαφέροντος για συνεργασία με την Uber Direct.
«Επειδή πολλά εστιατόρια λαμβάνουν ένα μεγάλο ποσοστό των παραγγελιών third-party delivery από την εφαρμογή DoorDash και πρέπει να πληρώνουν αμοιβές στην DoorDash για τις παραγγελίες αυτές, τα εστιατόρια δεν έχουν άλλη επιλογή από το να υποκύψουν στις απαιτήσεις της», αναφέρει η Uber στην αγωγή της.
«Τα εστιατόρια απλώς δεν έχουν την πολυτέλεια να υποστούν αυστηρές κυρώσεις ή να αποκλειστούν από την εφαρμογή DoorDash App, παρόλο που το να υποκύψουν είναι ενάντια στα συμφέροντά τους, όσον αφορά την υπηρεσία First-Party Delivery» αναφέρει η αγωγή.
Uber & DoorDash: Μάχη μεριδίων
Η αγωγή υποστηρίζει ότι ορισμένοι ιδιοκτήτες εστιατορίων έχουν εκφράσει ιδιωτικά την απογοήτευσή τους για την τακτική της DoorDash, αλλά αισθάνονται ότι δεν έχουν εναλλακτική λύση, λόγω της δύναμης της DoorDash στην αγορά.
«Όταν υπάρχουν συμφωνίες με δύο ή περισσότερους παρόχους, οι πάροχοι μπορούν να ανταγωνίζονται για κάθε παράδοση (συχνά μέσω μιας αυτοματοποιημένης διαδικασίας δημοπρασίας) και συνήθως ο πάροχος με τον ταχύτερο χρόνο παράδοσης ή την καλύτερη ισορροπία αξιοπιστίας-κόστους κερδίζει, κι επωφελούνται τόσο ο τελικός πελάτης, όσο και το εστιατόριο», αναφέρει η αγωγή, επισημαίνοντας ότι κάτι τέτοιο δε συμβαίνει όταν μια εταιρεία ‘μονοπωλεί’ τη σχέση της με τους εστιάτορες.
Η Uber ζητάει να επιδικαστούν ασφαλιστικά μέτρα, για να εμποδίσει την DoorDash να συνεχίσει αυτές τις υποτιθέμενες πρακτικές, καθώς και χρηματική αποζημίωση για τα διαφυγόντα έσοδα. Από την πλευρά της, η διοίκηση της DoorDash δήλωσε πρόσφατα στο ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters: «Η αγωγή της Uber δεν έχει καμία βάση! Οι ισχυρισμοί τους είναι αβάσιμοι και βασίζονται στην αδυναμία τους να προσφέρουν στους εμπόρους, τους καταναλωτές ή τους ταχυμεταφορείς μια ποιοτική εναλλακτική λύση».
To 2024 η DoorDash ήλεγχε το 67% των πωλήσεων παράδοσης στις ΗΠΑ, σύμφωνα με το Bloomberg Second Measure. Η Uber Eats ήταν δεύτερη με 23%.
Grubhub: Βαριές κατηγορίες
Ακόμα πιο ενδιαφέρουσες είναι οι εξελίξεις που αφορούν την άλλη υπερδύναμη στον αμερικανικό κλάδο των παραδόσεων τροφίμων, την Grubhub. Η εταιρεία διατάχθηκε πρόσφατα να πληρώσει πρόστιμο ύψους 25 εκατ. δολαρίων για «εξαπάτηση πελατών και εστιατορίων». Η Grubhub φέρεται να είχε προχωρήσει σε παράνομη ένταξη εστιατορίων στο δυναμικό της χωρίς την άδεια των συγκεκριμένων εστιατορίων και το έπραττε αυτό συστηματικά, τουλάχιστον από το 2019.
Το πραγματικό ποσό του διακανονισμού είναι 140 εκατ. δολάρια, αλλά η εταιρεία δήλωσε ότι δεν ήταν σε θέση να καταβάλει τόσα πολλά χρήματα. Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου (Federal Trade Commission- FTC) διέταξε την Grubhub να καταβάλει το ποσό των 25 εκατ. δολαρίων, καθώς καταλόγισε και άλλες αξιόποινες πράξεις, όπως το ότι η Grubhub εξαπάτησε τους πελάτες σχετικά με το κόστος παράδοσης και μπλόκαρε την πρόσβαση στους λογαριασμούς και τα κεφάλαιά τους.
Κατηγορείται, επίσης, ότι είπε ψέματα στους εργαζόμενους σχετικά με το πόσα θα έβγαζαν από την εργασίας του ως delivery. Πάντως, η κορυφαία κατηγορία είναι ότι καταχωρούσε με παραπλανητικό τρόπο εστιατόρια στην πλατφόρμα της χωρίς την άδειά τους.
Ο αρχικός διακανονισμός απαιτούσε από την Grubhub να καταβάλει 140 εκατ. δολάρια, αλλά η απόφαση ανεστάλη εν μέρει, με βάση την αδυναμία της εταιρείας να καταβάλει ολόκληρο το ποσό. Υπενθυμίζεται πως σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία, εάν η FTC διαπιστώσει ότι η Grubhub παρουσίασε ψευδώς οικονομική αδυναμία στο να πληρώσει το αρχικό καταλογισθέν ποσό, το πλήρες ποσό θα καταστεί άμεσα απαιτητό. Το ποσό θα χρησιμοποιηθεί, για να καλυφθούν απαιτήσεις πελατών και καταναλωτών της Grubub.
Ανενημέρωτοι καταναλωτές
Η FTC επέβαλε στην Grubhub να προβεί σε σημαντικές αλλαγές στις λειτουργίες της, μεταξύ άλλων να ενημερώνει τους καταναλωτές για το πλήρες κόστος της παράδοσης, να είναι διαφανής (και ακριβής…) όσον αφορά τις αμοιβές των οδηγών και να καταχωρεί εστιατόρια μόνο με τη συγκατάθεσή τους.
«Η έρευνά μας διαπίστωσε ότι η Grubhub εξαπάτησε τους πελάτες της, εξαπάτησε τους οδηγούς της και έβλαψε τη φήμη και τα έσοδα των εστιατορίων που δε συνεργάστηκαν μαζί της -όλα αυτά προκειμένου να επιταχύνει την ανάπτυξή της», ανέφερε σε δήλωσή της η πρόεδρος της FTC Lina M. Khan.
Σημειώνεται ότι η διακεκριμένη νομικός Lina M. Khan υπηρέτησε ως πρόεδρος της πανίσχυρης Federal Trade Commission από τον Ιούνιο του 2021 μέχρι τον Ιανουάριο του 2025 -ήταν το νεαρότερο άτομο που κατέλαβε την κορυφαία αυτή διοικητική θέση στην ιστορία του θεσμού. Η υπόθεση της Grubhub και η επιδίκαση του υψηλού προστίμου έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια της θητείας της.
«Η απόφαση της FTC θέτει την Grubhub προ των ευθυνών της, βάζοντας τέλος σε αυτές τις παράνομες πρακτικές και εξασφαλίζοντας σχεδόν 25 εκατ. δολάρια για τους ανθρώπους που εξαπατήθηκαν από τις τακτικές της Grubhub. Δεν υπάρχει καμία εξαίρεση της πλατφόρμας από τους ισχύοντες νόμους» επεσήμανε η αξιωματούχος της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των ΗΠΑ.
Η FTC διαπίστωσε ότι η Grubhub πρόσθεσε χιλιάδες εστιατόρια στην πλατφόρμα της, χωρίς την άδειά τους, τουλάχιστον από το 2019. Η πλατφόρμα βρέθηκε να έχει περίπου 325.000 μη συνδεδεμένα εστιατόρια στην πλατφόρμα της -περισσότερα από τα μισά διαθέσιμα εστιατόρια στην πλατφόρμα. Η εταιρεία φέρεται να το έκανε αυτό για να προωθήσει την ανάπτυξή της καθώς όσο περισσότερα εστιατόρια εμφανίζονται διαθέσιμα, τόσο πιο πιθανό είναι οι καταναλωτές να τη χρησιμοποιήσουν.
Η FTC ισχυρίζεται, επίσης, ότι η ανάπτυξη αυτή έγινε σε βάρος των πελατών, οι οποίοι πλήρωσαν περισσότερα τέλη και αντιμετώπισαν αρκετά προβλήματα με τις παραγγελίες τους, αλλά και σε βάρος των εστιατορίων, τα οποία έπρεπε να αντιμετωπίσουν τις επικρίσεις των καταναλωτών. Οι εστιάτορες βίωσαν «ζημιά στη φήμη και τα έσοδά τους», σύμφωνα με το σκεπτικό της Ομοσπονδιακής Αρχής.
Αξίζει να σημειωθεί πως, όταν τα εστιατόρια ανακάλυπταν την απάτη κι επικοινωνούσαν με την Grubhub απαιτώντας να απομακρυνθούν από την πλατφόρμα, η εταιρεία προσπαθούσε να πουλήσει σε αυτά πληρωμένες συνεργασίες.
Επιπλέον, η FTC ισχυρίζεται στην απόφασή της ότι η Grubhub διαφήμιζε επί χρόνια ότι οι πελάτες θα πληρώσουν ένα ενιαίο, χαμηλού κόστους ποσό για μια παραγγελία παράδοσης, αλλά αυτό που τελικά ανακάλυπταν ήταν ότι έπρεπε να πληρώσουν ορισμένες αδικαιολόγητες χρεώσεις και, τελικά, μια τελική τιμή που ήταν μέχρι και υπερδιπλάσια από αυτή που είχε αρχικά διαφημιστεί -επρόκειτο σύμφωνα με την Grubhub για (επιπλέον) χρεώσεις υπό τη μορφή «αμοιβών μικρών παραγγελιών».
Αμοιβές οδηγών: Τα ψέματα της Grubhub
Διαφημίσεις της Grubhub μέσα στο 2024 φέρεται να προέβαλαν πολύ φουσκωμένα ωρομίσθια για να προσελκύσουν εργαζόμενους. Η FTC δημοσιοποίησε ένα παράδειγμα από την Νέα Υόρκη, όπου η εταιρεία ισχυριζόταν ότι οι οδηγοί της μπορούσαν να κερδίσουν έως και 40 δολάρια την ώρα, όταν η πραγματική μέση αμοιβή τους ήταν περίπου 10 δολάρια την ώρα! Στην πραγματικότητα, Νέα Υόρκη, μόνο ένας στους 1.000 οδηγούς έβγαζε 40 δολάρια την ώρα! Στο Σικάγο, η Grubub φέρεται να υποσχέθηκε στους οδηγούς της έως και 26 δολάρια την ώρα, όταν ο μέσος όρος ήταν 11 δολάρια την ώρα. Λιγότερο από το 2% των οδηγών έβγαλαν το διαφημιζόμενο ποσό.